Rozwód za porozumieniem – jakie są zalety i jak to zrobić?

rozwód za porozumieniem

Rozwód za porozumieniem stron jest najłagodniejszą i zarazem najszybszą formą rozstania. Wpływ na to ma kilka rzeczy. Oczywiście sama decyzja o polubownym rozstaniu nie zawsze będzie dla sądu wystarczająca. Jak zatem przeprowadzić zgodny rozwód?

Rozwód bez orzekania o winie

Obecnie obowiązujące przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przewidują 3 możliwe warianty uzyskania rozwodu:

  1. Rozwód bez orzekania o winie za rozkład pożycia małżeńskiego.
  2. Rozwód z orzeczeniem wyłącznej winy jednego z małżonków.
  3. Rozwód z orzeczeniem winy obojga małżonków. 

Tak naprawdę to czy kwestia winy rozwodowej w ogóle pojawi się w danej sprawie zależy w dużej mierze od woli samych stron. Podjęcie decyzji o ugodowym rozstaniu nie jest jednak wiążące dla sądu.

Zalety rozwodu za porozumieniem

Pierwszą i jedną z ważniejszych zalet rozwodu bez orzekania o winie jest z pewnością krótki czas trwania postępowania sądowego. W odróżnieniu od spraw, na których małżonkowie udowadniają sobie nawzajem winę za rozkład pożycia, rozwód za porozumieniem nie wymaga podejmowania zbyt wielu czynności procesowych.

W przypadku rozwodu za porozumieniem odpada konieczność zbierania dowodów w sprawie świadczących o winie przeciwnika procesowego. Innymi słowy, małżonkowie nie muszą walczyć pomiędzy sobą na sali sądowej. Ułatwia to nie tylko pracę samego sądu, ale powoduje przede wszystkim maksymalne skrócenie czasu postępowania (sprawa jest z reguły kończona na pierwszej lub drugiej rozprawie).

Kolejnym plusem jest zmniejszenie kosztów sprawy rozwodowej. Ugodowe podejście powoduje, że rozwodzące się osoby tak naprawdę nie muszą korzystać z pomocy adwokata czy radcy prawnego, ewentualnie mogą ograniczyć się do wynajęcia prawnika, który sporządzi dla nich pozew o odpowiedniej treści. 

Rozwody bez orzekania o winie bardzo często wpływają pozytywnie na sprawy o podział majątku wspólnego pomiędzy rozwodnikami. Jeśli bowiem strony potrafią się porozumieć w tak istotnej sprawie, jaką jest rozstanie, to tym bardziej mogą uzyskać porozumienie w zakresie podziału majątku wspólnego (a co za tym idzie ograniczyć koszty takiej sprawy i przyspieszyć znacząco jej zakończenie).

Jak doprowadzić do rozwodu za porozumieniem?

Tak naprawdę sąd jest zobligowany do ustalenia, które z małżonków ponosi winę za rozkład pożycia. Orzekając w przedmiocie winy, sąd winien ustalić czy występuje sprzeczność zachowania się albo postępowania małżonka z normami prawnymi lub zasadami współżycia, określającymi obowiązki małżonków, a sprzeczności tej towarzyszy umyślność lub niedbalstwo tegoż małżonka. Nadto między takim zachowaniem się lub postępowaniem małżonka, a powstałym rozkładem pożycia małżeńskiego musi istnieć związek przyczynowy. 

Z drugiej jednak strony, kwestia ustalania winy rozwodowej może odpaść, jeśli zadecydują o tym same strony. W tym celu musi istnieć jednak zgodna wola rozwodzących się osób.

Rozwód bez orzekania o winie jest możliwy zatem tylko wtedy, gdy małżonkowie wyrażą taką wolę i przedstawią ją przed sądem. Ci ważne, takie oświadczenie może zostać złożone przez strony zarówno przed wszczęciem sprawy – a więc w pozwie rozwodowym lub odpowiedzi na pozew, a także w toku trwania postępowania. 

Jak ustalić zgodność stron w sprawie rozwodowej? 

O tym, czy wniosek stron o orzeczenie rozwodu bez orzekania o winie jest zgodny nie rozstrzyga ani forma jego złożenia, ani nawet równoczesność złożenia takiego pisma. Co ciekawe, zgoda ta musi istnieć w chwili wyrokowania i może być przez każdą ze stron cofnięta nawet w postępowaniu odwoławczym.

Tak naprawdę zgodny wniosek stron o rozwód za porozumieniem oznacza jednolitość stanowisk procesowych stron w tej jednej kwestii, do czasu zakończenia całego postępowania. Innymi słowy, małżonkowie muszą być zgodni, co do tego, że chcą uzyskać wyrok rozwodowy bez orzekania o winie za rozkład pożycia – i to aż do końca całej sprawy.

W praktyce przedstawienie stosownego wniosku sądowi następuje już na etapie składania pozwu rozwodowego – to tam należy umieścić stosowne żądanie „o rozwiązanie małżeństwa bez orzekania o winie za rozkład pożycia”, a także uzasadnić swoje stanowisko.

Jakie argumenty uzasadniają rozwód za porozumieniem? 

Jedną z istotniejszych kwestii przy rozwodzie bez orzekania o winie jest należyte uzasadnienie składanego wniosku. Jak tego dokonać? Z reguły wystarcza, że powód powoła się na zupełne i trwałe wygaśnięcie pożycia ze swoim małżonkiem np. na skutek rozłąki, czy też wygaśnięcia uczuć. 

Trzeba także wskazać, że druga strona zgadza się na rozwód w takim trybie i nie będzie robiła problemów na sali sądowej (tzn. nie zażąda w toku postępowania orzeczenia rozwodu z winy drugiego małżonka). 

Co ciekawe, jeżeli w danej sprawie wystąpią tylko przesłanki pozytywne rozwodu, tzn. zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego, są może orzec rozwód bez orzekania o winie mimo wniosku stron o ustalenie winy. Analogicznie, wniosek stron o rozwód za porozumieniem nie zawsze będzie dla sądu wiążący – jeśli uzna on, że w danym przypadku ustalenie winy za rozkład pożycia jest konieczne, rozwód za porozumieniem nie będzie możliwy. 

Czy wspólne małoletnie dzieci mogą być przeszkodą w uzyskaniu rozwodu bez orzekania o winie?

Odpowiadając na powyższe pytanie – niekoniecznie. Wspólne potomstwo nie będzie przeszkodą przy rozwodzie za porozumieniem, jeśli tylko małżonkowie osiągną porozumienie w zakresie wychowywania i sprawowania opieki nad dziećmi. 

Podobnie będzie w przypadku świadczeń alimentacyjnych na rzecz małoletnich – jeśli strony dogadają się ze sobą w tej kwestii, sąd nie będzie mógł bez większych przeszkód orzec rozwód bez winy któregokolwiek z małżonków. 

Oczywiście, jeśli w postępowaniu pojawi się spór w powyższym zakresie, to nawet zgodny wniosek stron o rozwiązanie małżeństwa bez ustalania winy za rozkład pożycia nie pomoże w przyspieszeniu całej sprawy. Teoretycznie może być nawet tak, że sąd w takim przypadku zacznie jednak badać kwestię winy rozwodowej.